Κώστας Πλακωτάρης (Κωνσταντινούπολη 1902- Αθήνα 1969)

Οι γονείς του Κώστα Πλακωτάρη κατάγονταν από τη Χίο και ο πατέρας του ήταν έμπορος, εγκατεστημένος στην Κωνσταντινούπολη. Ο Κ.  Πλακωτάρης πήρε τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής στη Ροβέρτειο Σχολή στην Κωνσταντινούπολη, κοντά στον Κ. Ι. Κώτη και κατόπιν μαθήτευσε κοντά στον Ισπανό ζωγράφο K. Mala (1920-1921). Το 1922 φεύγει για σπουδές στη Γερμανία και εγγράφεται στα εργαστήρια ζωγραφικής και χαρακτικής της Reihmann Kunstschule στο Βερολίνο, με δάσκαλο το νεωτεριστή ζωγράφο, μέλους της November Gruppe, Moritz Melzer. Στο Βερολίνο ο Κώστας Πλακωτάρης σπουδάζει επίσης πολιτικές κα οικονομικές επιστήμες. Θα εγκατασταθεί στην Αθήνα το 1925, αφού προηγουμένως, μέσα στο 1924, περάσει δέκα μήνες στο Παρίσι. Ο ίδιος σημειώνει στο βιογραφικό του σημείωμα: «η κίνησι των κυβιστών που άκμαζε τότε στην Γερμανία με επηρέασε […]. Σιγά σιγά όμως κατάλαβα ότι όλα τα κινήματα αυτά, κυβισμός, κονστρουκτιβισμός, κλπ. με περιόριζαν και γύρισα πάλι στην μελέτη της φύσης και τον ρεαλισμό.» Πράγματι, ειδικά στα έργα που φιλοτεχνεί κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, αναγνωρίζονται απηχήσεις της προβληματικής του αναλυτικού κυβισμού και του ορφισμού. Τα περιγράμματα των μορφών, που ωστόσο παραμένουν αναγνωρίσιμες, διαλύονται, εντείνεται η έμφαση στην αυστηρή γεωμετρία της σύνθεσης, και το χρώμα, άλλοτε πλακάτο και άλλοτε με τονικές διαβαθμίσεις, επιτείνει την αίσθηση της απλοποίησης. Η εξοικείωση του Πλακωτάρη με την ευρωπαϊκή τέχνη, η λόγια διάθεσή του, η γλωσσομάθεια και η παιδεία του τον είχαν οδηγήσει στην έγκαιρη μελέτη των νεωτεριστικών τάσεων. Ο Πλακωτάρης όμως παρέμεινε ένας αναπαραστικός ζωγράφος, κυρίως τοπιογράφος. Τα έργα του διακρίνονται για τη διαύγεια και την εγκεφαλικότητά τους, ενώ φέρεται ως ο πρώτος που εργάστηκε με την τεχνική της μεταξοτυπίας στην Ελλάδα.

Ο Κώστας Πλακωτάρης δίδαξε τεχνικά στην Αναργύρειο Σχολή Σπετσών (1930-1935), υπήρξε καθηγητής χειροτεχνίας στο Κολλέγιο Αθηνών (1935-1959) και τεχνολογίας υλικών στο [ΑΤΙ [Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο (1959-1961)]. Η εξαιρετική τεχνική του κατάρτιση εξάλλου αποτυπώνεται στην εργασία του «Υλικά και τεχνική στη ζωγραφική και διακοσμητική» (Αθήνα, 1969). Εργάστηκε ακόμη ως καλλιτεχνικός συντάκτης του εικονογραφημένου περιοδικού «Αγροτικόν Μέλλον» (1937-1941). Την ίδια περίοδο (1937-1940) υπήρξε μέλος της ομάδας «Ελεύθεροι Καλλιτέχναι» και από το 1945 ως το 1947 γενικός γραμματέας του ΚΕΕ (ΕΕΤΕ) [Καλλιτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας]. Στα χρόνια της κατοχής εντάχθηκε στην Αντίσταση.
Ο Πλακωτάρης πραγματοποίησε ατομικές εκθέσεις που κίνησαν το ενδιαφέρον της τεχνοκριτικής και συμμετείχε σε ομαδικές. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουμε ενδεικτικά την πρώτη ατομική του έκθεση στο «Ρόμβο» το 1948, τις εκθέσεις του στο «Ζυγό» (1959, 1961) και στις «Νέες Μορφές» (1966, 1968), την έκθεση με την οποία τον τίμησε μετά το θάνατό του η Εθνική Πινακοθήκη (1978), τη συμμετοχή του στη Μπιενάλε της Βενετίας το 1936, την παρουσία του στις εκθέσεις της ομάδας «Ελεύθεροι Καλλιτέχναι» (1937,1939,1940), καθώς και στις Πανελλήνιες εκθέσεις των ετών 1938, 1939, 1940, 1952, 1957, 1960, 1963, 1967, αλλά και, επίσης επί σειρά ετών, στο Salon International de l’Art Libre του Παρισιού (όπου μάλιστα, στα 1967, απέσπασε το Αργυρό Μετάλλιο). Ο Κώστας Πλακωτάρης απεβίωσε τον Απρίλιο του 1969 στο νοσοκομείο μετά από εγχείρηση. 
Έργα του βρίσκονται σήμερα στην Εθνική Πινακοθήκη, στις Πινακοθήκες Δήμου Αθηναίων, και Δήμου Ρόδου, στις Συλλογές ΜΙΕΤ, Λεβέντη, στην Τράπεζα της Ελλάδος κ.α.

Πηγές: Εθνική Πινακοθήκη, www.nationalgallery.gr/artist/plakotaris-kostas/ Λεξικό Ελλήνων Καλλιτεχνών. Εκδοτικός Οίκος Μέλισσα, 1999, σ. 45

Βιβλία του Κώστα Πλακωτάρη διαθέσιμα στη Βιβλιοθήκη

Πλακωτάρης, Κώστας. Υλικά και τεχνική στη ζωγραφική και  διακοσμητική. Ώρα Καλλετεχνικό και Πνευματικό Κέντρο, 1969. (ΑΡΧΕΙΟ 751.2 ΠΛΑ)

Πλακωτάρης, Κώστας. Τα υλικά της ζωγραφικής και η χρήση τους στην διακοσμητική. [Ο Συγγραφέας], 1960. (ΕΙΔ.ΣΥΛΛ. 751.2 ΠΛΑ)

Ο Κώστας Πλακωτάρης στο Κολλέγιο μέσα από φωτογραφικά στιγμιότυπα 

Πηγή: "Χαράγματα μνήμης 1941-1944: από τη συλλογή του Χρήστου Π. Μοχανδρέου", σσ. 201

Ενδιαφέρουσες ιστοσελίδες και διαδικτυακές πηγές για τον Κώστα Πλακωτάρη

www.nationalgallery.gr/artist/plakotaris-kostas/ (“Πλακωτάρης Κώστας”, Εθνική Πινακοθήκη) 

www.politischios.gr/parelthon/kostas-plakotaris-o-ellinas-ekfrastis-tou-orfikou-kuvismou (“Κώστας Πλακωτάρης: Ο Έλληνας εκφραστής του Ορφικού Κυβισμού”, Πολίτης, 28 Ιουλ. 2023)

www.greek-language.gr/periodika/mags/thrakika/1965/20/133122 (Γιώργος Πλατάρης, “Ο ζωγράφος Κώστας Πλακωτάρης” Θρακικά Νέα, τόμ. 5, τχ. 20, Οκτ. 1965, σ. 219-220)

paletaart.wordpress.com/2012/12/13/%CF%80%CE%BB%CE%B1%CE%BA%CF%89%CF%84%CE%AC%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CF%8E%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%82-costas-plakotaris-1902-1969/ (“Πλακωτάρης Κώστας – Costas Plakotaris 1902-1969”, Paletaart – Χρώμα & Φως, 13 Δεκ. 2012)