Ο Νικηφόρος Διαμαντούρος αποφοίτησε από το Κολλέγιο Αθηνών το 1961. Απέκτησε διδακτορικό τίτλο σπουδών από το Πανεπιστήμιο Columbia (PhD) το 1972 και είναι Ομότιμος Καθηγητής της Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και, από το 2012, Επισκέπτης Καθηγητής στο Κολλέγιο της Ευρώπης (Bruges). Έχει διατελέσει Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής (European Ombudsman, [2003-2013]), πρώτος Συνήγορος του Πολίτη στην Ελλάδα (1998-2003) και Διευθυντής και Πρόεδρος του Δ.Σ. στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (1998-2003). Το 2014 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και σήμερα είναι Αντιπρόεδρος. Το 2016, έγινε μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής για το New Pact for Europe, με πρόεδρο τον Herman van Rompuy. Είναι επίτιμος Διδάκτωρ του Παντείου Πανεπιστημίου (2015) και του American College of Greece (2011).

Έχει παρασημοφορηθεί από τους Προέδρους της Γαλλίας (Λεγεώνα της Τιμής 2014), Πολωνίας (Χρυσούς Σταυρός Αξίας 2010) και Ελλάδας (Τάγμα του Φοίνικος 2004). Οι πιο πρόσφατες δημοσιεύσεις του εστιάζονται στη δημοκρατία, στο κράτος δικαίου, στον θεσμό του ombudsman, στη δημόσια διοίκηση, καθώς και στη σχέση πολιτικής και πολιτισμού. Μεταξύ 1978 και 1983, διετέλεσε βοηθός του Προέδρου του Κολλεγίου Αθηνών και Διευθυντής του Γραφείου Ανάπτυξης.

Περίληψη Ομιλίας:

«Πολίτας Τρέφον»: Ανανέωση της δέσμευσης του Κολλεγίου Aθηνών στην εκπαίδευση 

Σκοπός μου σε αυτήν τη σύντομη παρέμβαση είναι να αναδείξω τη βαθύτερη και, με πολλούς τρόπους, «κρυμμένη» διάσταση του μότο «Άνδρας Τρέφον» στη διαδικασία καθορισμού του οράματος, των στόχων και των ιδανικών που επηρέασαν την ταυτότητα του νεοϊδρυθέντος, το 1925, Σχολείου που ονομάστηκε Κολλέγιο Αθηνών.

Δανειζόμενος στοιχεία από τον Walter Bagehot, τον διάσημο εκδότη της εφημερίδας The Economist κατά τον 19ο αιώνα, θα χρησιμοποιήσω τη θεμελιώδη διάκριση ανάμεσα σε ό,τι ο ίδιος αποκαλούσε «αξιοπρεπές» (dignified) και «αποτελεσματικό» (efficient) στοιχείο του αγγλικού Συντάγματος, στο διάσημο ομώνυμο έργο του. Με τη διάκριση αυτή, ο Bagehot επιχείρησε να περιγράψει τις θεσμικές και ανεπίσημες ρυθμίσεις που, σύμφωνα με τη δική του οπτική, συνιστούσαν τα εξέχοντα χαρακτηριστικά του άτυπου Συντάγματος της χώρας του, που βρισκόταν τότε στο απόγειο της ισχύος της.

Θα υποστηρίξω ότι το μότο που επελέγη για το Σχολείο αντανακλούσε μια παρόμοια διάκριση και μια αντίστοιχη λογική, προκειμένου να διακρίνει αφενός το επίσημο ή «φανερό» πρόγραμμα σπουδών, που αφορούσε την ακαδημαϊκή μάθηση και την ακαδημαϊκή αριστεία, και αφετέρου το «κρυμμένο» πρόγραμμα σπουδών, το οποίο αποσκοπούσε στην ηθική διαπαιδαγώγηση των μαθητών και στην προετοιμασία τους, ώστε να γίνουν υπεύθυνοι πολίτες, ικανοί να υπηρετήσουν επάξια τη χώρα τους.

Με αυτή την έννοια, το μότο θα πρέπει να ιδωθεί ως μια ξεχωριστή συνεισφορά του νεοϊδρυθέντος τότε Σχολείου στην ελληνική παιδεία, ενώ η «επιστροφή» του σε εξέχουσα θέση στον θυρεό του Σχολείου, με την ευκαιρία της Εκατονταετηρίδας του, συνιστά μια ευπρόσδεκτη και, ελπίζω, ευοίωνη εξέλιξη, που θα μπορούσε να αποτελέσει στοιχείο για τη διαμόρφωση του οράματος του Κολλεγίου Αθηνών για τα επόμενα εκατό χρόνια.